Dhana ya Kiroho katika Uislamu

Kabla ya kuelezea kuhusu kiroho katika Uislamu, ni muhimu kuelewa tofauti yake na dini au falsafa nyingine. Bila uelewa huu, ni vigumu kufahamu kuwa roho ya Kiislamu haitegemei tu mgawanyiko wa “mwili na nafsi”, bali ni msingi wa umoja na ukamilifu wa maisha.

 Migongano kati ya mwili na roho

Dini na falsafa nyingi hutenganisha kabisa mwili na roho. Mwili huonekana kama kifungo cha roho na kikwazo cha maendeleo ya kiroho. Hii ilisababisha mtazamo wa maisha kugawanyika kati ya “ulimwengu wa kimwili” na “ulimwengu wa kiroho”.

Wale wanaochagua maisha ya kimwili huona roho kama kitu kisicho na umuhimu, na huishi kwa kutafuta starehe na mali. Matokeo yake ni jamii isiyo na maadili, uonevu na dhulma.

Wale wanaochagua maisha ya kiroho hujizuia na dunia, huacha mali na huishi kwa kujitenga, mara nyingine porini au milimani, wakitafuta hali ya juu ya kiroho kupitia tafakuri. Kwao, mafanikio ya kiroho hayawezi kupatikana bila kuikwepa dunia.

Mtazamo huu wa kutenganisha mwili na roho hupelekea binadamu kuelekea njia mbili: ama kuwa kama mnyama anayeishi kwa matamanio, au kutafuta nguvu za ajabu zisizolingana na ubinadamu wa kawaida.

Kiini cha roho ya Kiislamu

Uislamu una mtazamo tofauti kabisa. Mwanadamu ameumbwa na Allah kuwa Khalifa (mwakilishi) wake duniani. Hivyo, jukumu lake ni kutekeleza amri za Allah kwa kushirikiana kati ya roho na mwili.

Mwili si kizuizi cha roho, bali ni chombo cha kuinua na kutakasa roho. Dunia si gereza la roho, bali ni uwanja wa majukumu na majaribio yaliyowekwa na Allah.

Kwa hivyo, maendeleo ya kiroho hayawezi kutenganishwa na maisha halisi. Muislamu anatakiwa kushiriki katika jamii na kufanya mema kwa wengine. Hii yenyewe ni sehemu ya mtihani wa maisha.

Maisha ni mtihani unaojitokeza katika familia, jamaa, majirani, sokoni, kazini, shuleni, mahakamani, polisi, bungeni, au hata vitani. Ukikabidhi karatasi tupu kwenye mtihani, hautafaulu. Ni kwa kujibu kwa bidii ndipo mafanikio ya kweli hupatikana.

Ukweli wa kiroho katika maisha ya kila siku

Uislamu hauhimizi maisha ya upweke kama ya watawa, bali unasisitiza uwiano kati ya roho na mwili. Roho haipaswi kukua kwa kutoroka maisha, bali kwa kuyakabili kwa ujasiri.

Ukweli wa kiroho hupatikana ndani ya jamii na maisha ya kawaida, si katika kujitenga au kimya cha porini.

Vigezo vya kupima maendeleo ya kiroho

Katika Uislamu, ukuaji wa kiroho hupimwa kwa uwajibikaji wa mtu kwa Allah. Binadamu amepewa vipawa na rasilimali na anatakiwa kutumia hayo kumridhisha Muumba wake. Matendo yake kati ya wanadamu pia ni kipimo cha ucha Mungu wake.

 Kila tendo linatakiwa lifanywe kwa mujibu wa amri ya Allah, kwa unyenyekevu, uwajibikaji na ukweli. Kumsogelea Allah kwa juhudi ni maendeleo ya kiroho. Uvivu au uasi ni kurudi nyuma kiroho.

Muunganiko wa dini na maisha ya dunia

Katika Uislamu, maisha ya kidini hayajatengwa na maisha ya kawaida. Muislamu anatakiwa kushiriki kwa nguvu katika familia, jamii na hata masuala ya kimataifa akiwa na juhudi, bidii na maadili bora.

Matendo ya mtu hupimwa kwa nia na uhusiano wake na Allah. Ikiwa matendo yanatokana na uwajibikaji kwa Allah, basi hayo yana thamani na yanakubalika.

 Kinyume chake, ikiwa mtu anajali dunia tu bila kujali Allah, basi maisha yake hayana nuru ya kiroho.